Raport rynkowy za III kwartał 2026 r. – prezydenci prowadzą negocjacje, a przedsiębiorstwa czekają

Do 10 stycznia 2027 r. wysokie cła karne i dodatkowe ograniczenia eksportowe mają pozostać zawieszone. Dla przedsiębiorstw oznacza to przede wszystkim przedłużenie okresu oczekiwania.

Spotkanie Xi Jinpinga i Donalda Trumpa przyniosło przedłużenie rozejmu w konflikcie handlowym. W kwestiach spornych o zasadniczym znaczeniu nie osiągnięto jednak zbyt wielu konkretnych ustaleń: od sztucznej inteligencji i Tajwanu, przez wpływy Chin w Iranie, aż po wsparcie Rosji w wojnie na Ukrainie.
Dla przedsiębiorstw odroczenie to oznacza na razie nieco więcej swobody. Nie można jednak na tej podstawie wywnioskować, czy kluczowe surowce pozostaną później niezawodnie dostępne. Kto chce pozyskać materiały, rozbudować moce produkcyjne lub sfinansować nowe łańcuchy dostaw, musi mieć możliwość planowania wykraczającego poza najbliższy termin dyplomatyczny.

Największy wzrost cen odnotowano w przypadku następujących trzech metali:

Spośród analizowanych metali i tlenków największy wzrost ceny w trzecim kwartale odnotował german – aż o 33,38 procent. Chińskie ograniczenia eksportowe nadal utrudniają zaopatrzenie, podczas gdy popyt na ten metal w dziedzinie termowizji, komunikacji światłowodowej i niektórych półprzewodników pozostaje wysoki. Cena tlenku gadolinu wzrosła o 18,19 procent. Jak pilnie przemysł poszukiwał tego surowca, widać było również na przykładzie firmy Noble Elements: w ramach akcji skupu zmobilizowaliśmy zapasy klientów prywatnych, którzy mogli je sprzedać po atrakcyjnych cenach. Znaczenie niezawodnego zaopatrzenia sięga nawet medycyny, ponieważ związki gadolinu są niezbędne do produkcji środków kontrastowych stosowanych w rezonansie magnetycznym (MRI). Cena indu wzrosła o 5,26 procent. W tym przypadku rozbudowa centrów danych wykorzystujących sztuczną inteligencję generuje dodatkowy popyt na fosforek indu, niezbędny do szybkiej optycznej transmisji danych.

Odłożone nie znaczy odwołane

Przedłużenie rozejmu między Waszyngtonem a Pekinem niewiele zmienia w kwestii zależności Europy. O tym, jak wrażliwy pozostaje przemysł, świadczy ankieta przeprowadzona w sierpniu przez Instytut Gospodarki Niemieckiej: sześć na dziesięć przedsiębiorstw, które potrzebują surowców o znaczeniu krytycznym, obawiało się wstrzymania produkcji lub opóźnień w przypadku rozszerzenia chińskich ograniczeń. 88 procent spodziewało się wyższych kosztów zaopatrzenia, a 71 procent – problemów z dostawami. Dodatkowy czas pomaga w zgromadzeniu zapasów i nawiązaniu alternatywnych relacji dostawczych. Jednak stworzenie nowych mocy wydobywczych i przetwórczych zajmuje lata.

Więcej informacji: https://noble-bc.de/insights/insider-news/rohstoff-stopp-10-november-deutsche-industrie/

Kontrola eksportu staje się ryzykiem osobistym

Podczas gdy trwały negocjacje w sprawie złagodzenia restrykcji, Chiny rozszerzyły swoje możliwości egzekwowania istniejących kontroli. Od 15 września obywatelom chińskim można uniemożliwić wyjazd z kraju w przypadku określonych naruszeń przepisów dotyczących kontroli eksportu i eksportu technologii. Dla odpowiedzialnych handlowców i menedżerów wiąże się to z osobistym ryzykiem. Może to prowadzić do tego, że niejasne transakcje będą częściej odrzucane, a klienci będą wymagali dodatkowych dowodów. Dla europejskich odbiorców oznacza to wzrost niepewności, nawet jeśli poszczególne ograniczenia pozostają tymczasowo zawieszone.

Więcej informacji: https://noble-bc.de/insights/insider-news/neue-regeln-fuer-seltene-erden-china-schafft-vor-dem-10-november-vollendete-tatsachen-im-rohstoffmarkt/

Uzależnienie od paliw kopalnych powoduje podatność na zagrożenia

Również w przypadku ropy o zaopatrzeniu decyduje rzeczywista zdolność dostawcza. W 2024 r. przez Cieśninę Ormuz przepływało codziennie około 20 milionów baryłek ropy i produktów ropopochodnych, co stanowiło około jednej piątej światowego zużycia. W trzecim kwartale konflikty w rejonie Cieśniny Ormuz i Bab al-Mandab stanowiły zagrożenie dla tych szlaków transportowych. Wyższe składki ubezpieczeniowe i niebezpieczne warunki przepływania mogą spowodować wzrost kosztów dostaw lub uniemożliwić je, nawet jeśli dana trasa nie zostanie oficjalnie zamknięta. Dla przedsiębiorstw wiąże się to z dodatkowym ryzykiem w zakresie energii, transportu i produkcji.

Więcej informacji: https://noble-bc.de/insights/insider-news/120-dollar-oel-zwei-kritische-nadeloehre/

Również w przypadku złota decydujące znaczenie ma pochodzenie

We wrześniu Szwajcaria wprowadziła zakaz handlu złotem pochodzącym z Sudanu. W ten sposób kwestia weryfikowalnych łańcuchów dostaw ponownie znalazła się w centrum uwagi. Szwajcarskie banki kantonalne oferują już złoto, którego pochodzenie można prześledzić aż do kopalni. Rozwój ten wspiera perspektywę dwóch segmentów rynku: złota z wiarygodnymi dowodami pochodzenia oraz złota, którego historia pozostawia otwarte pytania. Dokumentacja cyfrowa, taka jak ta dostępna w systemie FINOMET, pozwala w sposób przejrzysty rejestrować zweryfikowane dowody i stosunki własnościowe. Niezbędna pozostaje przy tym kontrola w miejscu pochodzenia.

Więcej informacji: https://noble-bc.de/insights/insider-news/wenn-gold-seine-geschichte-erzaehlen-muss/

Niemiecki fundusz surowcowy daje pierwsze impulsy do zapewnienia bardziej niezależnego zaopatrzenia. W lipcu KfW ogłosił udział w wysokości 150 milionów euro w niemieckim projekcie litowym firmy Vulcan Energy oraz 50 milionów euro w australijskim projekcie dotyczącym metali ziem rzadkich firmy Arafura. www.kfw.de Jednak mniejsze przedsięwzięcia mają trudniej: finansowanie jest zazwyczaj przewidziane dopiero od kwoty 50 milionów euro, a ryzyko związane wyłącznie z poszukiwaniami nie jest przejmowane. W związku z tym z zakresu finansowania mogą zostać wykluczone projekty, które pomimo niewielkiego zapotrzebowania na kapitał mogłyby wnieść istotny wkład w zaopatrzenie.
Kluczowe znaczenie ma również to, jakie elementy łańcucha dostaw powstają i kto je kontroluje. Nowa kopalnia sama w sobie nie zapewnia jeszcze niezależnego zaopatrzenia, jeśli jej surowce nadal muszą być sortowane i przetwarzane w Chinach. Z drugiej strony sam zakład przetwórczy w Europie również nie gwarantuje strategicznej niezależności. Poniższe przykłady pokazują, jak różnie nowe projekty mogą przyczyniać się do bezpieczeństwa dostaw.

• Pozytywny rozwój sytuacji: Lynas i MP Materials
  – połączenie wydobycia i przetwórstwa poza Chinami, z dodatkowymi perspektywami w zakresie metali ziem rzadkich ciężkich.
• Neutralny rozwój sytuacji: Nyrstar i Storkwitz
  – potencjał dla dodatkowego zaopatrzenia na rynek europejski. Nadal brakuje zabezpieczenia ekonomicznego oraz dowodów technicznych.
• Negatywny rozwój sytuacji: Hafnium w Bad Leonfelden
  Zapowiadana produkcja w Austrii pod chińską kontrolą. Sam europejski zakład nie zapewnia strategicznej niezależności.

Lynas i MP Materials zajmują się budowaniem łańcuchów dostaw wykraczających poza sam wydobycie. Gina Rinehart posiada udziały w obu przedsiębiorstwach, stawiając tym samym na połączenie zasobów surowcowych z przetwórstwem. Zwłaszcza w przypadku ciężkich pierwiastków ziem rzadkich, takich jak dysproz i terb, kluczowe znaczenie mają własne moce produkcyjne w zakresie separacji. Dodatkowe perspektywy otwiera ogłoszone tuż po zakończeniu kwartału przejęcie firmy Meteoric Resources przez Lynas: brazylijski projekt Caldeira ma połączyć nowe złoża z istniejącym potencjałem przetwórczym. Jednak dopóki dodatkowe ilości nie będą niezawodnie dostępne, konieczne pozostają dalsze działania rozwojowe. Zapasy fizyczne mogą pomóc w pokonaniu tego okresu przejściowego.

Nyrstar pokazuje, jaki potencjał drzemie w istniejących europejskich ośrodkach przemysłowych. Według prezesa Guido Janssena firma mogłaby zaspokoić około jednej czwartej europejskiego zapotrzebowania na german. Zabezpieczenia cenowe i długoterminowe umowy na odbiór surowca mogłyby pomóc w sfinansowaniu niezbędnych inwestycji. Storkwitz uzupełnia tę perspektywę o wydobycie krajowe: firma Hades zamierza zagospodarować złoże w Saksonii przy użyciu nowych metod wiercenia i wydobycia. W tym przypadku należy najpierw wykazać wykonalność techniczną, opłacalność oraz możliwość uzyskania niezbędnych zezwoleń. Oba projekty stwarzają szanse, ale nie są jeszcze w stanie złagodzić obecnego niedoboru.

Bad Leonfelden stanowi przykład innego wyzwania. We wrześniu firma JPTech ogłosiła, że zamierza produkować w Austrii hafnium o wysokiej czystości. Dodatkowe moce produkcyjne byłyby zasadniczo mile widziane w przemyśle lotniczym i półprzewodnikowym. Jednak pod chińską kontrolą nie oznacza to automatycznie powstania niezależnego europejskiego źródła zaopatrzenia. Sprawa ta dotyczy zatem tej samej kwestii strategicznej, co planowany chiński udział w przedsiębiorstwie logistycznym Zippel: kto kontroluje infrastrukturę, od której zależy europejska gospodarka? W przypadku metali krytycznych kwestia ta wymaga równie wnikliwej analizy, jak w przypadku szlaków transportowych.

W starych hałdach i pozostałościach po przetwarzaniu znajdują się metale, których wydobycie nie było wcześniej możliwe ze względów technicznych lub ekonomicznych. Polska firma Grupa Virtus opracowuje w tym celu zakład przetwórczy; w Czechach projekt Chvaletice skupia się na manganie pochodzącym z historycznych pozostałości górniczych. Takie zanieczyszczone tereny istnieją również w innych miejscach. Ponieważ surowiec znajduje się już na powierzchni, odpowiednie projekty mogą szybciej pozyskać dodatkowe surowce niż nowe kopalnie. To, jak duża jest ta szansa, zależy jednak od zawartości metalu, sposobu przetwarzania oraz opłacalności danej lokalizacji.

Nowe materiały i komponenty pokazują, jakie możliwości kryją w sobie metale technologiczne. Trzy projekty, o których informowaliśmy w trzecim kwartale, otwierają perspektywy – od wytrzymałych stopów po technologię kwantową. Do wprowadzenia ich do zastosowań przemysłowych konieczne są jednak jeszcze dalsze etapy rozwoju.

Opracowana przez Uniwersytet Monash i zaprezentowana w czerwcu technologia łączy tytan, hafnium, tantal, niob i cyrkon. Dzięki kontrolowanej obróbce cieplnej powstaje wewnętrzna nanostruktura, która łączy wysoką wytrzymałość z plastycznością. Otwiera to perspektywy dla elementów konstrukcyjnych o wyjątkowej wytrzymałości. W przypadku zastosowań seryjnych proces ten musi jeszcze sprawdzić się w praktyce.

Start-up Germanium Quantum Detectors ze Stuttgartu opracowuje detektory pojedynczych cząstek światła w zakresie krótkofalowej podczerwieni. Germanium pozwala w ten sposób wykorzystać zakres spektralny, w którym krzem osiąga swoje granice. Projekt, zaprezentowany już w czerwcu, ma na celu między innymi komunikację kwantową oraz precyzyjny optyczny pomiar odległości.

Naukowcy z UCLA badają, w jaki sposób reakcje chemiczne i siły mechaniczne powodują powstawanie regularnych spiral w germanie. Po wstępnym raporcie z 2025 r. w kwietniu 2026 r. opublikowano bardziej szczegółowe opracowanie. W dłuższej perspektywie zrozumienie takich procesów mogłoby otworzyć nowe możliwości w zakresie strukturyzacji powierzchni półprzewodników.

Kryzys energetyczny przyspiesza elektryfikację

Niepewność związana z ropą i gazem stanowi dodatkową zachętę do przejścia na napędy elektryczne i energię odnawialną. Według opublikowanej w lipcu analizy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) sprzedaż samochodów elektrycznych w Australii, Brazylii, Indiach, Korei Południowej i Wietnamie wzrosła między marcem a czerwcem w przybliżeniu dwukrotnie w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. W Niemczech w pierwszym półroczu energia odnawialna stanowiła już 61,8 procent publicznej produkcji energii elektrycznej netto. Ta transformacja generuje dodatkowe zapotrzebowanie na technologie energetyczne: neodym i prazeodym są potrzebne do produkcji magnesów trwałych stosowanych w wielu napędach elektrycznych i generatorach wiatrowych, a ind i gal – między innymi do produkcji specjalnych cienkowarstwowych ogniw słonecznych.

Roboty humanoidalne wprowadzają sztuczną inteligencję w ruch

Oprócz centrów danych sztuczna inteligencja coraz częściej wymaga maszyn, które potrafią postrzegać otoczenie i działać w nim. Już w 2025 roku firma Morgan Stanley opracowała scenariusz zakładający około miliarda robotów humanoidalnych do 2050 roku oraz wielkość rynku wynoszącą pięć bilionów dolarów amerykańskich. Ta długoterminowa prognoza nie stanowi pewnej gwarancji sprzedaży. Pokazuje jednak potencjalną skalę dodatkowego rynku czujników, półprzewodników i kompaktowych napędów elektrycznych. Dla metali magnetycznych otwiera się tym samym kolejna perspektywa popytu, obok elektromobilności i energetyki wiatrowej.

Sektor obronny korzysta z tych samych surowców

Europejskie państwa członkowskie NATO oraz Kanada zwiększyły w 2025 r. swoje wydatki na obronność w ujęciu realnym o około 20 procent, jak ponownie poinformowało NATO w lipcu. Dodatkowa produkcja wymaga również materiałów krytycznych: na przykład galu i indu do elektroniki i czujników, a także metali ziem rzadkich do produkcji wydajnych magnesów. Drony, pojazdy i inne systemy obronne korzystają zatem częściowo z tych samych łańcuchów dostaw, co producenci cywilni. Wyższe budżety stwarzają możliwości zaopatrzeniowe, ale nie zapewniają automatycznie dodatkowych surowców.

Trzeci kwartał przyniósł dodatkowy czas, ale niewiele pewnych perspektyw w zakresie zaopatrzenia w surowce. Obowiązujące kontrole eksportowe nadal obowiązują, podczas gdy nowe moce wydobywcze i przetwórcze powstają dopiero stopniowo. Jednocześnie popyt rośnie w związku z elektryfikacją, sztuczną inteligencją i sektorem obronnym.
Dlatego w przypadku Europy krótkoterminowe działania zapobiegawcze muszą iść w parze z długoterminowym rozbudowywaniem zdolności produkcyjnych. Zapasy fizyczne mogą pomóc w przezwyciężeniu niedoborów. Dodatkowe źródła dostaw, własny przetwórstwo oraz opłacalny ekonomicznie odzysk surowców muszą zapewnić, że rezerwy te będą mogły zostać później uzupełnione. Kluczowe znaczenie mają niezawodne warunki dla inwestycji oraz współpraca między polityką, przemysłem i handlem.

• Fuchsbriefe, 7 września 2026 r.: Pierwiastki ziem rzadkich, ich znaczenie strategiczne oraz budowa łańcuchów dostaw poza Chinami.
  https://www.fuchsbriefe.de/politik/interview/wir-konzentrieren-uns-auf-die-spannendsten-elemente-am-markt
• Leadersnet, 27 lipca 2026 r.: Uzależnienie Europy oraz znaczenie zróżnicowanych łańcuchów dostaw, recyklingu i rezerw fizycznych.
  https://www.leadersnet.de/news/102246,andreas-kroll-kritische-metalle-sind-heute-nicht-mehr-nur.html
• Forbes, 15 września 2026 r.: Magazyn Forbes przedstawia sylwetkę Andreasa Krolla i pokazuje, w jaki sposób firma Noble Elements buduje niezależne łańcuchy dostaw surowców krytycznych w obliczu chińskich ograniczeń eksportowych. W centrum uwagi znajduje się planowane przejście od roli handlowca do roli producenta: własne projekty odzyskiwania metali technologicznych z odpadów górniczych mają wzmocnić zaopatrzenie Europy.
  https://www.forbes.at/artikel/der-handel-mit-knappheit
• Wiadomości o samochodach elektrycznych, 8 lipca 2026 r.: Rola inwestorów prywatnych i uwarunkowań podatkowych w gromadzeniu zapasów surowców.
  https://www.elektroauto-news.net/news/seltene-erden-krise-private-investoren

• Finomet-Fixing, porównanie cen za kilogram z 1 lipca i 30 września 2026 r.

• ZDFheute/dpa, 24 września 2026 r.: Ogłoszono przedłużenie zawieszenia sporu handlowego do 10 stycznia 2027 r. Stany Zjednoczone na razie nadal wstrzymują się z nałożeniem dodatkowych ceł na Chiny
• Noble B.C.: Badanie opinii branżowej i możliwe konsekwencje zaostrzenia kontroli eksportowych. Wstrzymanie dostaw surowców 10 listopada: niemiecki przemysł
• Reuters, 15 września 2026 r.: Nowe chińskie przepisy dotyczące wyjazdu z kraju w kontekście kontroli technologii i eksportu. Wchodzą w życie nowe chińskie przepisy dotyczące wyjazdu z kraju w zakresie technologii i bezpieczeństwa narodowego
• Noble B.C.: Zaopatrzenie w ropę, szlaki transportowe i ryzyko gospodarcze. Ropa za 120 dolarów: dwa krytyczne wąskie gardła
• IEA, czerwiec 2026 r.: Przetwórstwo rafineryjne i ograniczenia w zaopatrzeniu w produkty naftowe. Raport dotyczący rynku ropy naftowej.
• Rada Federalna Szwajcarii/SECO, 9 września 2026 r.: Sankcje wobec złota pochodzącego z Sudanu. Komunikat w sprawie sankcji
• Basler Kantonalbank: złoto Fairtrade i sztabki złota z możliwością śledzenia pochodzenia. Oferta metali szlachetnych i certyfikaty pochodzenia

• KfW, 15 lipca 2026 r.: Raport dotyczący udziałów w spółkach Vulcan Energy i Arafura. Pierwsze transakcje finansowe w ramach funduszu Deutschlandfonds
• KfW: Kryteria finansowania i typowe wielkości udziałów. Fundusze surowcowe
• Hancock Prospecting: inwestycje w surowce oraz udziały w spółkach Lynas i MP Materials. Dziewięć kolejnych transakcji Rinehart sprawia, że jej działalność wykracza daleko poza sektor rudy żelaza
• Lynas: oferta produktów i przetwarzanie ciężkich pierwiastków ziem rzadkich. Rynki amerykańskie
• Meteoric Resources po zakończeniu kwartału: informacje dotyczące oferty przejęcia złożonej przez Lynas. Oferta przejęcia firmy Lynas
• Nyrstar: Informacje firmy dotyczące potencjału europejskiej produkcji germanu, w nawiązaniu do wywiadu z Guido Janssenem opublikowanego w „Handelsblatt”. Publikacje firmowe
• Hades: Stan badań, złoże i rozwój złoża w Saksonii. Projekt Storkwitz
• ORF Górna Austria, 10 września 2026 r.: Planowana produkcja hafnu przez firmę JPTech w Bad Leonfelden. Rzadki metal z regionu Mühlviertel
• Handelsblatt, 29 września 2026 r.: Potencjał i ograniczenia ekonomiczne pozyskiwania surowców z odpadów górniczych. W europejskich odpadach górniczych może drzemać rynek wart miliardy

• Uniwersytet Monash, 19 czerwca 2026 r.: Stop o wysokiej wytrzymałości, zawierający tytan, hafnium, tantal, niob i cyrkon. Inżynierowie tworzą pierwszy na świecie „superstop”
• Uniwersytet w Stuttgarcie, 2 czerwca 2026 r.: Kwantowe detektory germanowe i detekcja pojedynczych fotonów. Precyzja na poziomie kwantowym
• Wong/Zocchi, Chaos, 27 kwietnia 2026 r.: Dogłębna analiza spiralnych wzorów wytrawionych w germanie. Spontaniczne spiralne wzory wytrawione na germanie
• IEA, 30 lipca 2026 r.: Sprzedaż samochodów elektrycznych w czasie kryzysu energetycznego. Kwartalna sprzedaż samochodów elektrycznych bije rekordy na kilku kluczowych rynkach w obliczu kryzysu energetycznego
• Fraunhofer ISE, lipiec 2026 r.: Produkcja energii elektrycznej netto w sektorze publicznym w pierwszym półroczu 2026 r. Energia słoneczna zyskuje na popularności w całej Europie
• Morgan Stanley, 15 maja 2025 r.: Długoterminowy scenariusz rozwoju robotyki humanoidalnej do 2050 r. The Rise of the Humanoid Economy
• NATO, 7 lipca 2026 r.: Zmiany w zakresie inwestycji w obronność w Europie i Kanadzie. Aktualizacja dotycząca inwestycji w obronność
• HCSS, styczeń 2023 r.: Zastosowania surowców w systemach obronnych oraz wspólne łańcuchy dostaw dla sektora cywilnego i wojskowego. Strategiczne surowce dla sektora obronnego