UE przyjmuje twarde stanowisko Ameryki - ale Chiny trzymają silniejsze dźwignie
Bruksela odblokowała handlową bazookę – a Pekin zrozumiał zagrożenie. UE chce wykorzystać instrument przeciwdziałania przymusowi, aby w przyszłości szybciej nakładać karne cła i środki zaradcze na kraje takie jak Chiny. Na reakcję nie trzeba było długo czekać: członek delegacji UE wysłany niedawno do Pekinu ujął to w skrócie – „strona chińska grozi UE wojną handlową”. To nie tylko dyplomatyczny zwrot. To wyraźna polityczna deklaracja wojny.
Nasuwają się dwa palące pytania: Czy Europa kopiuje amerykańską politykę taryfową? I czy w ogóle ma odpowiednie karty do gry?
Konflikt z innym znakiem
Zaledwie dwa lata temu Stany Zjednoczone nałożyły na Chiny ogromne cła karne – czasami nawet 100 procent na samochody elektryczne. W tym czasie Europa poniosła głównie szkody uboczne. Prawdziwa wymiana ciosów miała miejsce między Waszyngtonem a Pekinem. Europa przyglądała się temu z boku.
To może się teraz zasadniczo zmienić. Po raz pierwszy sama UE grozi, że stanie się bezpośrednim przeciwnikiem Chin – a tym samym uczestnikiem spirali eskalacji, którą do tej pory obserwowała tylko z zewnątrz.
Decydująca różnica: USA od lat pracują nad zabezpieczeniem zaopatrzenia w surowce, budową własnych zdolności przetwórczych i uzyskaniem globalnego dostępu do krytycznych materiałów. Europa wciąż jest na początku drogi w wielu z tych obszarów. Jeśli chodzi o metale ziem rzadkich, wysokowydajne magnesy i metale technologiczne, takie jak gal, zależność od Chin pozostaje wysoka – a zatem jest to główny cel.
Czy istnieje teraz groźba eskalacji konfliktu z Europą?
Główne pytanie brzmi: czy między Chinami a UE rozwija się podobna spirala, jak wcześniej między Chinami a USA – tylko tym razem z Europą jako celem?
Jedna konkretna data zasługuje na szczególną uwagę: 9 października. To właśnie wtedy chińskie ograniczenia eksportowe po raz kolejny staną się przedmiotem debaty. Dopiero okaże się, czy Pekin rozszerzy istniejące środki, utrzyma je, czy też będzie celował w inne surowce. Ale kierunek jest rozpoznawalny.
Ekspansja byłaby szczególnie bolesna dla europejskiego przemysłu. W przeciwieństwie do konfliktu z USA, tym razem Chiny mogłyby skierować swoje wpływy przeciwko Europie. Nie jest spekulacją, że lekkie metale ziem rzadkich, takie jak tlenek neodymu lub tlenek prazeodymu, mogą również zostać poddane większej kontroli w przyszłości. Ostatnie kilka lat pokazało, jak szybko napięcia gospodarcze mogą przekształcić się w ukierunkowaną dźwignię geopolityczną.
Zależność to nie partnerstwo
Chiny są po silnej stronie w wojnie handlowej – choć nie bez ograniczeń. Krajowa gospodarka Pekinu słabnie, rynek nieruchomości przeżywa kryzys, a wiele gałęzi przemysłu cierpi z powodu ogromnej nadwyżki mocy produkcyjnych. Eksport jest teraz dla Chin ważniejszy niż kiedykolwiek.
Właśnie dlatego UE stała się dla Pekinu bardziej wartościowa. Podczas gdy rynek amerykański coraz bardziej się zamyka, Europa pozostaje jednym z ostatnich głównych rynków zbytu o realnej sile nabywczej. Tak, Chiny potrzebują Europy.
Ale współzależność to nie równowaga. Europa jest zależna od chińskich surowców, magnesów i podstawowych produktów przemysłowych – a Pekin ma możliwość wykorzystania właśnie tych zależności jako środka nacisku. To jest sedno asymetrii: obie strony potrzebują siebie nawzajem. Ale to Chiny decydują, kiedy i jak zakręcić kurek.
Wniosek: zadecydują surowce, a nie cła
Nie jest jeszcze jasne, czy obecna debata na temat ceł przerodzi się w prawdziwą wojnę handlową. Ale jedno jest pewne: Europa wkracza w ten konflikt ze znacznie bardziej wrażliwej pozycji niż ta, w której kiedykolwiek znajdowały się Stany Zjednoczone.
Jeśli eskalacja będzie postępować, to nie karne cła będą ostatecznie decydującym narzędziem władzy – ale surowce. I to, kto będzie je kontrolował.