Ukryty lider #7 – Proxima Fusion

Istnieje zdanie, które towarzyszy historii postępu: „To się nie da”.
Gdybyśmy pogodzili się z tym stwierdzeniem, nie byłoby samolotów, stalowych statków ani lądowania na Księżycu. Każda z tych „pewników” została obalona dzięki nowym materiałom, lepszym narzędziom i sprytnym inżynierom.
W ostatnich latach często słyszeliśmy nowoczesną wersję tego zdania: „Ekonomiczna synteza jądrowa? To niemożliwe”. Proxima Fusion chce udowodnić, że również ten „pewnik” nie ma racji bytu.

Synteza jądrowa obiecuje niemal nieograniczone źródło energii o niskiej emisji CO₂. Zasady fizyczne są już znane. Prawdziwym wyzwaniem jest trwałe kontrolowanie plazmy o temperaturze ponad 100 milionów stopni.
Podczas gdy wielu projektantów stawia na tokamaki, monachijski start-up, który w 2023 roku wyodrębnił się z Instytutu Fizyki Plazmy im. Maxa Plancka, wybiera trudniejszą drogę: quasi-izodynamiczny stellarator. Jest on trudniejszy do zaprojektowania i zbudowania, ale za to bardziej stabilny i łatwiejszy w eksploatacji w elektrowni.
Dyrektor generalny Francesco Sciortino trafnie to ujął:
„Stellarator jest obiektywnie bardzo trudny do zaprojektowania i bardzo trudny do zbudowania. Ale jeśli się to uda, jest to prosta maszyna – dokładnie tak jak kuchenka mikrofalowa”.

Przez długi czas uważało się, że stellarator jest zbyt skomplikowany. Dopiero dzisiaj udaje się połączyć kluczowe elementy:

• Ogromna moc obliczeniowa do przeprowadzania złożonych symulacji
• Optymalizacja pól magnetycznych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji
• Wyniki badań zebrane na przestrzeni dziesięcioleci w niemieckim reaktorze badawczym Wendelstein 7-X
• Nowoczesne nadprzewodniki wysokotemperaturowe, takie jak taśmy YBCO

Te taśmy YBCO, wykonane z tlenku itru, baru i miedzi, przewodzą prąd niemal bez strat i umożliwiają wytwarzanie pól magnetycznych, których uzyskanie przy użyciu tradycyjnych materiałów byłoby praktycznie niemożliwe. Wielkie przełomy technologiczne często nie zaczynają się w reaktorze, lecz od materiałów.

Projekt Proxima Fusion opiera się bezpośrednio na wynikach badań przeprowadzonych w Wendelstein 7-X, najbardziej zaawansowanym na świecie stellaratorze. Harmonogram jest następujący:

• Alpha: Reaktor demonstracyjny ma udowodnić, że wytwarza się więcej energii niż zużywa się podczas jego eksploatacji.
• Stellaris: Ma to być pierwsza komercyjna elektrownia termojądrowa.

Wolne Państwo Bawaria wspiera ten projekt, przeznaczając na ten cel 400 milionów euro.

Stellarator jest trudniejszy do skonstruowania niż tokamak. Właśnie dlatego należy wierzyć, że niemieccy inżynierowie są w stanie go zbudować. Gdyby to było proste, każdy by to zrobił.