Przegląd miesiąca Wrzesień: Rosnące ceny surowców między sztuczną inteligencją a geopolityką

Od 22 sierpnia w Chinach obowiązują nowe kwoty na metale ziem rzadkich. Wydobycie i przetwarzanie są teraz ściśle ograniczone – i po raz pierwszy importowany materiał jest również wliczany do kwot. Nie ma oddzielnego kontyngentu importowego. Od października przepisy będą obowiązywać po raz pierwszy przez cały kwartał i prawdopodobnie jeszcze bardziej ograniczą globalną dostępność.

W tym samym czasie US Geological Survey (USGS) opublikował nowy projekt listy krytycznych minerałów. 54 surowce, w tym po raz pierwszy (ponownie) ren, są obecnie uważane za strategicznie niezbędne z perspektywy USA. Metal ten jest niezbędny do produkcji superstopów wysokotemperaturowych w turbinach lotniczych i silnikach rakietowych – zastosowań, które bez renu byłyby niewyobrażalne.

Oprócz konfliktów w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie, masowe protesty we Francji wywołują nowe niepokoje w strefie euro. Rentowności obligacji skarbowych osiągają rekordowe poziomy – to, co miało zapewniać bezpieczeństwo, staje się zagrożeniem. Inwestorzy uciekają w aktywa materialne: złoto osiąga rekordowy poziom, srebro podąża za nim. Metale technologiczne i metale ziem rzadkich również zyskują na znaczeniu jako elementy dywersyfikacji.

Od 1 stycznia 2027 r. metale ziem rzadkich i magnesy z Chin nie mogą być już używane w amerykańskich systemach obronnych. Wynika to z sekcji 4872 amerykańskiego kodeksu (DFARS 252.225-7052). Każdy, kto nie może udowodnić, że jest wolny od Chin, straci kontrakty z Pentagonem. Wymóg ten znacznie zwiększy popyt na źródła spoza Chin – niedobory i wzrost cen są nieuniknione.

Stany Zjednoczone oficjalnie włączyły skand do swoich rezerw strategicznych. Kontrakt o wartości 40 mln USD został zawarty z Rio Tinto. Skand sprawia, że stopy aluminium są ultralekkie, niezwykle wytrzymałe i odporne na korozję – właściwości, które są niezbędne w przemyśle obronnym, lotniczym i kosmicznym. Inwestorzy, którzy postawili na ten strategiczny metal na wczesnym etapie, odnotowali już 25% wzrost wartości w ostatnich miesiącach.

Pierwszy w Europie superkomputer eksaskalowy, „Jupiter”, rozpoczyna pracę w Jülich – ponad 10¹⁸ operacji obliczeniowych na sekundę, kamień milowy w globalnym wyścigu sztucznej inteligencji. Meta również trafiła na pierwsze strony gazet we wrześniu wraz z premierą nowych okularów AR: wejście w nową erę komputerów. A na targach IFA 2025 zamiast smartfonów dominowały humanoidalne roboty – wyraźny sygnał początku ery ludzkiej robotyki.

Czy to superkomputery, okulary czy roboty – wszystkie mają jedną wspólną cechę: bez bezpiecznego dostępu do galu, indu, germanu, neodymu, dysprozu i terbu, każda ofensywa high-tech pozostaje niekompletna.

Od czasu chińskiej kontroli eksportu z 1 sierpnia 2023 r. cena germanu wzrosła o ponad 210%, a w samym 2024 r. o 99,2%. W grudniu 2024 r. Pekin nałożył również zakaz eksportu do USA – oficjalnie z powodu obaw o bezpieczeństwo narodowe. Prawdziwą kwestią jest konflikt technologiczny: Waszyngton chce trzymać najnowocześniejsze maszyny ASML z dala od Chin, podczas gdy Pekin odpowiada siłą surowcową.

W październiku sytuacja może stać się naprawdę ekscytująca: Grupa G7 i UE omawiają niższe limity cen metali ziem rzadkich. Celem jest uczynienie produkcji poza Chinami ekonomicznie opłacalną. Dla rynków oznacza to, że ceny zostaną zabezpieczone w dół – z wyraźnym efektem cenotwórczym. Jednocześnie Waszyngton i Pekin zaostrzają swoje stanowiska. Każdy nowy krok w tej walce o władzę może potencjalnie wstrząsnąć rynkami. Dla inwestorów oznacza to zachowanie czujności – decydujący kurs jest wyznaczany właśnie teraz.