Pomiń nawigację
ZAOPATRZENIE W SUROWCE | 16.11.2026

Pułapka chińska: kto zabezpiecza się w zakresie surowców, ponosi wyższe koszty. Kto tego nie robi, ryzykuje wszystko.

Brama warsztatowa przed zakładem przemysłowym, zamknięta na łańcuch i kłódkę; przed nią leży gazeta z nagłówkami dotyczącymi niedoborów surowców i kontroli eksportu.

„Braki w dostawach surowców mogą sparaliżować całe linie produkcyjne” – ostrzegła niedawno gazeta „Handelsblatt”. Dlaczego więc przedsiębiorstwa nie podejmują bardziej zdecydowanych działań zapobiegawczych? 11 listopada rząd federalny przedstawił swoje plany zmniejszenia zależności od surowców. W tym celu musi jednak również zmienić zachęty gospodarcze: ten, kto się zabezpiecza, nie może być poszkodowanym w walce cenowej.

Dlaczego firmy dokonują zakupów w Chinach pomimo ryzyka

Dopiero 12 listopada prezydent Chin Xi Jinping określił zjednoczenie z Tajwanem jako „niezachwianą misję historyczną”. Chociaż Pekin oficjalnie dąży do pokojowego rozwiązania, nie wyklucza jednak użycia siły militarnej. Konflikt mógłby poważnie wpłynąć na zaopatrzenie w kluczowe surowce. Dlaczego więc przedsiębiorstwa pozostają zależne od Chin, mimo że znają takie ryzyko? Uproszczony przykład obliczeniowy ilustruje ten dylemat:

Załóżmy, że przedsiębiorstwo potrzebuje surowca, na który może trwale wydać maksymalnie 70 centów za jednostkę. Powyżej tej kwoty jego produkcja staje się nierentowna. Chiński dostawca żąda 50 centów, jednak w rozpatrywanym okresie istnieje zakładane ryzyko niewykonania dostawy wynoszące 50 procent. Alternatywny łańcuch dostaw w modelu nie wiąże się z ryzykiem niedostarczenia towaru, ale żąda jednego euro. W tym przykładzie niepokryta przerwa w dostawach prowadzi do upadłości. Podobnie jak trwale droższy zakup. Przedsiębiorstwo nie wybiera więc między ryzykiem a bezpieczeństwem, lecz między potencjalną a pewną upadłością.

Porównanie modeli przy limicie kosztów wynoszącym 70 centów: Chiny dostarczają towar za 50 centów, przy 50-procentowym ryzyku niewykonania zobowiązania, natomiast niezawodna alternatywa kosztuje jedno euro. Oba rozwiązania wiążą się z ryzykiem niewypłacalności.

Niska cena i bezpieczeństwo nie muszą się wykluczać

Dlaczego po prostu nie zgromadzić większych zapasów tańszego surowca z Chin? Ponieważ i to rozwiązanie ma swoje ograniczenia: według Centrum Studiów nad Bezpieczeństwem przy Politechnice Federalnej w Zurychu (ETH Zürich) licencje eksportowe z limitami ilościowymi utrudniają gromadzenie znacznych zapasów. Dlatego rozsądnym rozwiązaniem jest dalsze zaspokajanie bieżącego zapotrzebowania po niskich cenach w Chinach oraz gromadzenie dodatkowych rezerw poprzez niezależne łańcuchy dostaw. Nasza firma mogłaby wykorzystać w tym celu przewagę cenową: 50 centów pokrywa bieżące zapotrzebowanie. Pozostałe 20 centów przeznacza się na dodatkowe surowce z niezależnego, ale droższego łańcucha dostaw. Po pięciu przebiegających bez zakłóceń rundach zakupowych zapasy wystarczają na jedną rundę produkcji. Koszty magazynowania i finansowania pozostają na razie pominięte. Nie zapewnia to trwałego bezpieczeństwa, ale tworzy skuteczny bufor, który może zrekompensować przerwy w dostawach. Co jednak się stanie, jeśli konkurencja zrezygnuje z takich środków zapobiegawczych i dzięki temu będzie mogła oferować tańsze produkty?

Dylemat więźnia: jak zwycięzcy cenowi wspólnie ponoszą porażkę

Dodajmy teraz dotychczas pominięte koszty magazynowania i finansowania. Kto rezygnuje z zapasów, oszczędza te koszty i wiąże mniej kapitału. Dzięki temu może zaoferować niższe ceny. Kto natomiast zabezpiecza się na przyszłość, ryzykuje, że zostanie wyparci z rynku w wyniku wojny cenowej. Jeśli więc wszyscy zrezygnują z zapasów, wszyscy pozostaną bez ochrony. Na tym polega istota dylematu więźnia: każdy dąży do własnej korzyści. W rezultacie wszyscy znajdują się w gorszej sytuacji, niż mogliby osiągnąć dzięki wspólnemu zabezpieczeniu się.

Macierz wypłat dotycząca zabezpieczenia dostaw surowców: Oboje zapewniają zabezpieczenie: +3/+3. Tylko jedna strona zapewnia zabezpieczenie: −5/+5 lub +5/−5. Żadna strona nie zapewnia zabezpieczenia: −4/−4. Ilustracyjna ocena przewag konkurencyjnych i ryzyka związanego z dostawami.

Pułapka: jeśli konkurent podejmie środki zapobiegawcze, rezygnacja przyniesie +5 zamiast +3. Jeśli nie podejmie takich środków, rezygnacja przyniesie −4 zamiast −5. Przy tych założeniach konkurencja prowadzi obie strony do czwartego kwadrantu: brak środków zapobiegawczych, wspólna zależność. Chińska przewaga cenowa zapewnia sprzedaż, a presja konkurencyjna wśród nabywców utrwala tę zależność.

Państwo musi zapewnić odpowiednie zachęty

Dopóki brak zabezpieczenia obiecuje większą korzyść dla siebie, logika naszego modelu prowadzi do czwartego kwadrantu: obie strony rezygnują, obie pozostają zależne. Same nowe partnerstwa surowcowe niczego tu nie zmieniają. Rząd musi zmienić matrycę wypłat: ten, kto się zabezpiecza, nie może przegrać w konkurencji. Kto z tego rezygnuje, nie może czerpać z tego trwałej korzyści cenowej. W tym celu sektor publiczny może w sposób ukierunkowany współfinansować tworzenie rezerw i koszty ich utrzymywania, w połączeniu z obowiązkowymi wkładami własnymi przedsiębiorstw. Rezerwy wspólnotowe lub państwowe uzupełniają tę ochronę. Celem jest uczynienie czwartego kwadrantu mniej atrakcyjnym oraz ugruntowanie wspólnego zabezpieczenia jako decyzji ekonomicznie opłacalnej.

Przedsiębiorstwa surowcowe są częścią rozwiązania

Bezpieczeństwo dostaw surowców wymaga nie tylko decyzji politycznych, ale także przedsiębiorstw, które faktycznie potrafią pozyskiwać, magazynować i dostarczać metale. Właśnie tym zajmujemy się w Noble Elements. Prowadzimy handel pierwiastkami ziem rzadkich i metalami technologicznymi, pozyskujemy międzynarodowe źródła zaopatrzenia oraz utrzymujemy fizyczne zapasy. W ten sposób umożliwiamy naszym klientom samodzielne zabezpieczenie się i zmniejszenie ich zależności od dostaw krótkoterminowych. Jednak aby takie zabezpieczenie stało się opłacalne również na skalę przemysłową, potrzebne są odpowiednie zachęty polityczne.

Najtańszy surowiec nie ma bowiem żadnej wartości, jeśli w decydującym momencie nie jest dostępny.

Kontakt

Sie können uns auch telefonisch erreichen: montags bis freitags von 10:00 bis 17:00 Uhr.

+49 30 20898486-0

Datenschutz Pole obowiązkowe

Inne artykuły

  •   
  •   
  •