Czy wojna o metale ziem rzadkich między USA a Chinami doprowadzi do globalnego zastoju?

W ubiegły piątek rynki akcji odnotowały jeden z najostrzejszych spadków od miesięcy. Indeks S&P 500 spadł o 2,7% po tym, jak prezydent USA Trump ogłosił, że podniesie cła na chińskie towary z 30% do 130%. Eskalacja uderzyła w rynki z pełną siłą, a inwestorzy uciekli do bezpiecznych przystani. Pytanie, które nurtuje teraz wszystkich: Jak daleko może posunąć się ta wojna gospodarcza, zanim zdławi globalną gospodarkę?

W centrum konfliktu znajduje się dążenie Chin do uzyskania dostępu do najnowocześniejszej technologii półprzewodnikowej – obszaru, który USA konsekwentnie blokują od lat. Pekin poszedł na ustępstwa w niektórych obszarach, na przykład ograniczając dostawy maszyn o znaczeniu militarnym do Rosji. Chiny pozostają jednak bezkompromisowe w strategicznym wyścigu o technologiczną dominację. Obie strony walczą o dominację – i żadna nie chce ustąpić.

Nie ominęło to również Europy. W szczególności przemysł motoryzacyjny cierpi z powodu niedoborów metali ziem rzadkich i metali technologicznych. Tylko w pierwszej połowie 2025 r. eksport germanu z Chin do UE spadł o około 60% – z poważnymi konsekwencjami: Zatrzymanie produkcji, skrócenie czasu pracy i groźba zamknięcia zakładów. Według niedawnego badania McKinsey, cztery miliony miejsc pracy w przemyśle motoryzacyjnym, energetycznym i lotniczym w Niemczech byłoby zagrożonych, gdyby Chiny zaprzestały dostaw. Zagrożonych byłoby około 370 miliardów euro wartości dodanej – około dziewięć procent całkowitego produktu krajowego brutto.

Każdy, kto uważa, że Europa jest jedynie obserwatorem tego konfliktu, jest w błędzie: Chiny reagują teraz konkretnie na europejskie środki – takie jak planowane cła na chińskie samochody elektryczne.

W październiku, podczas drugiego Future Values Forum w Düsseldorfie, nasz CEO ds. marketingu Andreas Pietsch pokazał, jak przewidywalne były te zmiany. W naszej książce „Kokaina przemysłu” trafnie opisaliśmy równowagę sił między Pekinem a Zachodem: Chiny są dilerem, przemysł jest uzależniony.

Dziś widać, jak bardzo mieliśmy rację: Ceny metali ziem rzadkich eksplodowały w ostatnich miesiącach, dostawy z Chin stają się coraz bardziej nieprzewidywalne – a ci, którzy wcześnie zainwestowali w te surowce, odnoszą podwójne korzyści: ekonomiczne i strategiczne.

Nasz dobrobyt nie zależy od reform społecznych, ale od tego, czy w przyszłości Europa nadal będzie miała dostęp do surowców krytycznych. Bez dostępu do germanu, galu czy dysprozu, nie tylko transformacja energetyczna utknie w martwym punkcie – zagrożone jest również bezpieczeństwo narodowe, technologia i miejsca pracy. Niemiecki rząd powinien wyraźnie skupić się na bezpieczeństwie dostaw, zamiast leczyć objawy, takie jak dochody obywateli.

Bitwa o metale ziem rzadkich to już nie tylko spór handlowy – to geopolityczna walka o zasoby, technologie i przyszłość potęgi przemysłowej.
Europa musi wreszcie podjąć strategiczne działania. To wymaga:

• Minimalne ceny kluczowych surowców w celu ograniczenia wahań cen i ustabilizowania zaopatrzenia.
• Centralne centrum popytu, w którym firmy zgłaszają swoje zapotrzebowanie na surowce w celu wczesnej identyfikacji wąskich gardeł.
• Dowód odporności dla sektorów związanych z bezpieczeństwem, zwłaszcza dla przemysłu obronnego.
• Zapewnienie kapitału podwyższonego ryzyka.
• Tworzenie obozów państwowych.

Tylko dzięki zdecydowanym działaniom Europa może zapewnić sobie niezależność przemysłową – i zapobiec wojnie o metale ziem rzadkich, która doprowadzi do globalnego zastoju.