Nowa blokada eksportowa Chin: Czy światową gospodarkę czeka krach w zaopatrzeniu w lit i gal?

Chiny nadal rozszerzają swoją strategiczną kontrolę – być może mądrze przewidując nadchodzącą erę Trumpa. W odpowiedzi na ograniczenia Bidena dotyczące zaawansowanych technologicznie chipów, Chiny ograniczają obecnie technologie krytyczne dla produkcji baterii litowych i rafinacji galu. Surowce te są niezbędne nie tylko do mobilności elektrycznej, ale także do produkcji półprzewodników i produktów zaawansowanych technologicznie. Bez tych krytycznych metali, globalna produkcja baterii i półprzewodników może doznać poważnego uszczerbku.

W następstwie wojny chipowej z USA, Chiny już w grudniu 2023 r. wprowadziły podobne ograniczenia eksportowe na metale ziem rzadkich – metale, które mają również kluczowe znaczenie dla produkcji zaawansowanych technologicznie produktów, pojazdów elektrycznych i, co nie mniej ważne, przemysłu obronnego. Decyzja ta, będąca możliwą odpowiedzią na ograniczenia Bidena dotyczące półprzewodników, nie tylko wstrząsnęła światowymi rynkami, ale także doprowadziła do nasilenia konfliktów handlowych między USA a Chinami. Najnowsza zapowiedź, która teraz dotyczy również litu i galu, musi być postrzegana jako kolejny krok w tym geopolitycznym sporze, w którym stawką jest nie mniej niż globalna supremacja technologiczna.

Lit, surowiec do produkcji baterii, oraz gal, metal niezbędny w przemyśle półprzewodników, odgrywają kluczową rolę w najważniejszych gałęziach przemysłu. Podczas gdy lit jest szczególnie niezbędny dla elektromobilności i magazynowania energii, gal jest kluczowym materiałem do produkcji półprzewodników, które są wymagane w prawie wszystkich urządzeniach elektronicznych i technologii komunikacyjnej.

Chiny nie tylko kontrolują dużą część globalnej produkcji tych materiałów, ale także procesy technologiczne wymagane do ich rafinacji. Według Statista, w 2023 r. około 98% światowego galu pierwotnego pochodziło z Chin, co daje temu krajowi ogromną siłę rynkową. Technologie rafinacji litu również będą w coraz większym stopniu pod kontrolą Chin, co stawia ten kraj w niemal bezkonkurencyjnej pozycji.

Skutki tych planowanych ograniczeń eksportowych mogą być również wyraźnie odczuwalne w Europie. Unia Europejska zareagowała już kilka miesięcy temu i wezwała producentów aluminium i cynku do przeglądu swoich zdolności produkcyjnych w zakresie metali krytycznych, takich jak gal. Europejski przemysł metalurgiczny znajduje się obecnie pod presją, aby opracować własne alternatywy w celu uzyskania większej niezależności.
Eurometaux, organizacja parasolowa europejskiego przemysłu metalurgicznego, podkreśliła, że takie przejście wymagałoby znacznych inwestycji. Przemysł musi nie tylko inwestować w nowe technologie, ale także brać pod uwagę wysokie koszty energii w Europie, które stanowią dodatkowe obciążenie dla konkurencyjności. Podobną presję wywiera stowarzyszenie branżowe European Aluminium, które wskazuje na potrzebę zapewnienia ekonomicznej opłacalności procesów produkcyjnych, zanim produkt uboczny taki jak gal będzie mógł być wytwarzany z zyskiem.

Obecne ograniczenia eksportowe wpisują się w szerszy kontekst nasilających się wojen handlowych między Chinami a USA. Na początku grudnia 2023 r. Chiny nałożyły kompleksowy zakaz eksportu z USA kluczowych surowców, takich jak gal, german i antymon. (Stany Zjednoczone zareagowały na to działanie wprowadzeniem nowych ceł na chińskie produkty solarne, co jeszcze bardziej podsyciło napięcia. Oba kraje walczą nie tylko o dostęp do rynku, ale także o dominację technologiczną w kluczowych branżach. Przelicytowują się coraz ostrzejszymi sankcjami.

Jeśli Chiny wprowadzą te nowe ograniczenia eksportowe, będzie to miało daleko idące konsekwencje dla globalnego przemysłu. Firmy, które polegają na bateriach litowych, takie jak producenci pojazdów elektrycznych i rozwiązań do przechowywania, mogą stanąć w obliczu znacznych wąskich gardeł produkcyjnych. Branża półprzewodników również może ucierpieć z powodu ograniczeń, ponieważ gal jest kluczowym materiałem do produkcji mikrochipów.

Przemysł zachodni, zwłaszcza amerykański i europejski, musi teraz inwestować we własne moce produkcyjne i alternatywne łańcuchy dostaw. Wyzwanie pozostaje jednak ogromne: bez specjalistycznej wiedzy i zasobów Chin, kraje zachodnie będą potrzebowały lat, aby osiągnąć porównywalny poziom konkurencyjności.

Ograniczenia eksportu ogłoszone przez Chiny to tylko kolejny krok w trwającym ping-pongu sankcji. Jest mało prawdopodobne, aby sytuacja uległa złagodzeniu po wyborze Donalda Trumpa na prezydenta USA – możemy zatem założyć, że strategiczne manewry w globalnej grze w szachy o surowce, technologie i władzę geopolityczną będą kontynuowane. Społeczność międzynarodowa stoi teraz przed wyzwaniem przygotowania się na potencjalne ograniczenia i znalezienia sposobów na uzyskanie większej niezależności. Nie będzie to jednak możliwe bez znaczących inwestycji i działań politycznych. W międzyczasie pytanie o to, w jaki sposób globalny handel i równowaga sił będą się nadal zmieniać, pozostaje fascynującym tematem na nadchodzące lata.